W organizmie zdrowego człowieka krew napływa do serca przeciwstawiając się sile przyciągania ziemskiego, płynie bez jakichkolwiek problemów np. ze stop do serca. Możliwe jest to dzięki systemowi zastawek , które przepuszczają krew, tak jak śluzy w kanałach tylko w jednym kierunku. Istotny jest fakt , że zastawki żylne działają w sposób bierny, nie maja one własnej energii, dzięki której mogłyby się otwierać i zamykać.

Było by to niemożliwe bez mechanizmów wspomagających takich jak pompa tętnicza - przebiegająca obok żyły tętnica kurczy się rytmicznie i jednocześnie naciska na leżące obok żyły stymulując przepływ krwi. Drugim ważnym mechanizmem jest pompa mięśniowa, działająca w trakcie chodzenia głownie w obrębie stóp i podudzi.

Jak już wiemy  zastawki przepuszczają krew, tak jak śluzy w kanałach tylko w jednym kierunku. Pompa mięśniowa uciska żyłę w czasie chodzenia dzięki czemu krew jest wypychana do góry .W momencie kiedy mięsień się relaksuje zastawka zamyka się i trzyma krew na pewnym poziomie. Przy następnym skurczu krew przemieszcza się wyżej. Uszkodzenie tego mechanizmu jest przyczyna powstawania żylaka.

Tworzą się one przede wszystkim wtedy, gdy zbyt wysokie ciśnienie  za długo działa na ścianę  naczynia żylnego. Dzieje się tak np. na skutek stanu zapalnego zastawek, lub w wyniku ucisku żył przy długotrwałym siedzeniu, czy tez zbyt małej ilości ruchu. Dochodzi wtedy do sytuacji, w której zastawki żylne nie mogą prawidłowo się zamykać i otwierać. W końcowej fazie mogą całkowicie stracić zdolność prawidłowego pełnienia swoich funkcji. Powoduje to nieprzyjemne konsekwencje: krew nie może już płyną we właściwym kierunku. Dochodzi wówczas do jej zatrzymania lub nawet cofania się.

Po częściowej  utracie funkcji poszczególnych  odcinków żył, z upływem czasu coraz więcej zastawek żylnych ulega uszkodzeniu. W ten sposób w wielu przypadkach żylaki powiększają się w sposób ciągły, obejmują coraz dalsze odcinki żył, aż w końcu zajmują cała sieć żylną.  Na żylaki trzeba spojrzeć jak na chorobę kaskadowa, chorobę wodospadu ponieważ kształtują się one zawsze dużo niżej niż przepuszczające zastawki.

International Vein & Skin Institute SC, 760 Busse Highway, Park Ridge IL 60068, Tel. 847-518-9999

Jozef Tryzno, MD, RVT, FASA, FASLMS
Lyuba Shapiro, MSN, APN, NP-C
Aleksandra Bielawiec, MS, APN, NP-C